Page 28 - راهبردهای نوین بانکداری شماره سه
P. 28

‫ماهنامه اختصاصی حوزه اقتصادی ‪ -‬شماره دوم‬                           ‫‪28‬‬

‫نگران ‌‌یهـای ذینفعـان از ادغـام دارد‪ .‬بنابرایـن بـرای انجـام‬          ‫تشـکیل بانـک بـد یـا روش ‪ Fence off‬م ‌‌یباشـد‪ ،‬در ایـن‬             ‫بــرآورد نادرســت بازدهــی ادغــام و عــدم بــرآورد صحیــح‬
‫یـک ادغـام موفقی ‌تآمیـز بایـد توجـه ویـژ‌‌های بـه نـکات و‬             ‫روش دارای ‌‌یهــای ســمی بانــک مزبــور از ترازنامــه بانــک‬       ‫از ریســ ‌کهای حاصــل از ادغام‪-6،‬تغییــرات ناگهانــی و‬
                                                                       ‫مسـموم خـارج شـده و بـه ترازنامـه یـک نهـاد خـاص (نهـاد‬            ‫پی ‌‌شبینـی نشـده در شـرایط بازار‪-7،‬خـروج کارکنـان کلیدی‬
                          ‫عوامــل زیــر صور ‌‌تگیــرد‪:‬‬                 ‫واسـط ‪ ) SPE ،SPV،‬منتقـل م ‌‌یشـود‪ .‬مالکیـت ایـن نهـاد‬             ‫از بانک‌هــا‪-،‬از دســت دادن مشــتریان و ســها ‌م‌داران‬
‫‪ -1‬شـناخت دقیـق ابعـاد مـادی و انسـانی بان ‌کهـای در‬                   ‫خــاص بــه طــور کامــل یــا بخشــی از آن در اختیــار دولــت‬       ‫قبلی‪-،‬ناسـازگاری تکنولوژیکـی بان ‌کهـا مخصوصـا تفـاوت‬
‫شـرف ادغـام‪ ،‬انجـام مذاکـرات مسـتمر و توجـه بـه جزئیـات‬                ‫م ‌‌یباشـد؛ بدین‌ترتیـب بیـن نهـاد مدیریـت دارایـی مسـموم‬
                                                                       ‫(بانـک بـد) و بانـک عـاری شـده از دارایـی مسـموم چـه از‬                                                ‫در ‪.core bank‬‬
                     ‫مالـی‪ ،‬فنـی و حقوقـی هـر بانـک ‪.‬‬                  ‫لحــاظ ســاختار ســازمانی و چــه از لحــاظ عملکــردی مــرز‬         ‫عـاوه بـر مشـکلاتی کـه فرآینـد ادغـام ممکـن اسـت بـه‬
‫‪ -2‬انجــام برنام ‌ه‌ریــزی قبلــی بــرای فرآینــد ادغــام و‬            ‫مشــخصی ترســیم م ‌‌یگــردد‪ .‬ایــن ابــزار ســ ‌م‌زدایی عمدتــا ً‬  ‫دنبـال خـود داشـته باشـد‪ ،‬ایـن عمـل بـا ریسـ ‌‌کهایی بـه‬
‫اجـرای دقیـق برنام ‌‌هریـزی انجـام شـده بـرای دسـ ‌‌تیابی بـه‬          ‫بــه دو روش صــورت م ‌‌یگیــرد کــه توضیــح آن در ادامــه‬
‫تمـام پتانسـی ‌ل‌های موجـود و حداکثـر اسـتفاده از امکانـات‬                                                                                                            ‫شـرح ذیـل همـراه اسـت ‪.‬‬
                                                                                                                  ‫م ‌ی‌آیــد‪:‬‬             ‫ریسـک اعتمـاد از جانـب ذینفعـان‪ :‬ادغـام‪ ،‬م ‌‌یتوانـد‬
                    ‫و قابلی ‌‌تهــای بان ‌کهــای مذکــور‪.‬‬              ‫الـف‪-‬روش اول واگـذاری دارای ‌ی‌هـا بـه دولـت مـی باشـد‬             ‫ایــن پیامــد را ب ‌‌هدنبــال داشــته باشــد کــه اعتمــاد‬
‫‪ -3‬توجـه ویـژه بـه تفـاوت فرهنگـی‪ ،‬زیـرا مقولـه فرهنـگ‬                 ‫(فـروش دارای ‌‌یهـا بـه دولـت) و یـا ارزش دارایـی بـه عنـوان‬       ‫تأمی ‌نکننــدگان بان ‌کهــا از بیــن رفتــه و حمایــت مــادی و‬
‫و وجــود اســتراتژی مناســب فرهنگــی تأثیــر ب ‌‌هســزایی در‬           ‫بدهـی دولـت در ترازنامـه بانـک مسـموم قـرار م ‌‌یگیـرد‪ .‬در‬         ‫معنـوی خـود را از بانـک جدیـد بردارنـد ‪ .‬در مـورد بان ‌کهـا‬
‫موفقیــت ادغا ‌‌مهــا دارد‪ .‬در ایــن رابطــه انجــام اقدامــات‬         ‫ایـن حالـت دارای ‌‌یهـای سـمی بـه نهـاد واسـط منتقـل شـده‬          ‫بــدوا ًلازم اســت موافقــت اصولــی بانــک مرکــزی در مــورد‬
‫عملــی بــه صــورت زیــر م ‌‌یتوانــد مفیــد باشــد‪- :‬ایجــاد‬          ‫و مدیریـت آن نیـز بـر عهـده ایـن نهـاد م ‌‌یباشـد ‪ .‬در ایـن‬        ‫ادغــام اخــذ شــده و ســپس موضــوع در مجامــع عمومــی‬
‫ســازگاری بیــن فرهنــگ بان ‌کهــا ‪-،‬حــذف یــا کاهــش‬                 ‫روش بانــک در قبــال دارایــی معیــوب و ســمی‪ ،‬وجــه نقــد‬         ‫بان ‌کهــای ادغامــی مــورد موافقــت قــرار گیــرد تــا موجــب‬
‫مشـکلات ارتباطـی بیـن کارکنـان بان ‌کهـای ادغـام شـده‪،‬‬
‫‪ -‬برگـزاری برنام ‌‌ههـای آموزشـی سـازمانی و ارتقـای سـطح‬                  ‫دریافـت م ‌ی‌کنـد و دارایـی بـه دولـت منتقـل م ‌‌یشـود‪.‬‬                           ‫ســلب اعتمــاد بیشــتر آنهــا نگــردد‪.‬‬
‫فرهنـگ و دانـش سـازمانی ‪-،‬کاهـش تضـاد و تفـاوت منافـع‬                  ‫ب‪-‬روش دوم‪ ،‬انتشــار اوراق توســط ایــن نهــاد و بــه‬               ‫ریسـک اعتمـاد مشـتریان‪ :‬همـواره بایـد توجـه داشـت‬
                                                                       ‫پشــتوانه دارای ‌‌یهــای ســمی و ه ‌‌مچنیــن تضمیــن دولــت‬        ‫کـه ادغـام م ‌‌یتوانـد موجـب از بیـن رفتـن اعتمـاد مشـتریان‬
                ‫بیــن کارکنــان بان ‌کهــای ادغــام شــده‪.‬‬             ‫م ‌‌یباشــد کــه متعار ‌ف‌تریــن و رای ‌ج‌تریــن روش در بســیاری‬   ‫شــده و ایــن ابهــام را ایجــاد کنــد کــه چــه نقیصــ ‌ه‌ای‬
‫در مد ‌‌لسـازی بـرای بررسـی ادغا ‌‌مهـا عمدتـا ًایسـتا و‬               ‫از کشـورها جهـت سـ ‌م‌زدایی دارای ‌‌یهـا اسـت‪ .‬در ایـن روش‬         ‫وجو ‌‌دداشــته کــه ســبب ادغــام شد‌‌هاســت‪ .‬از بیــن رفتــن‬
‫متمرکـز بـر نتایـج مالـی و حسـابداری عملکـرد یـا بررسـی‬                ‫نهـاد خـاص بـه منظـور خریـد دارای ‌‌یهـای سـمی اقـدام بـه‬          ‫اعتمـاد در بازارهـای رقابتـی م ‌‌یتوانـد‪ ،‬تهدیـدی جـدی بـرای‬
‫رفتــار قیمــت ســهام م ‌‌یباشــد ‪ .‬از ایــ ‌‌نرو‪ ،‬متداو ‌ل‌تریــن‬     ‫انتشـار اوراق (بدهـی یـا سـهام) در بـازار م ‌ی‌کنـد و خریـداران‬    ‫فعـالان در ایـن بازارهـا باشـد‪ .‬بنابرایـن بایـد کوشـید تـا قبـل‬
‫رو ‌‌شهـا بـه صور ‌‌تهـای زیـر اسـت‪-1 :‬رو ‌‌شهای حسـابداری‬             ‫آن نیـز معمـولا ًدولـت‪ ،‬سـرمای ‌‌هگذاران خصوصـی و بانـک‬            ‫از ادغــام‪ ،‬اطلاعــات لازم و مســتمر در اختیــار مشــتریان‬
‫و بررســی نســب ‌‌تهای مالــی قبــل و بعــد از ادغــام (بــازده‬
‫دارای ‌‌یهـا‪ ،‬سـود عملیاتـی‪ ،‬جریـان نقـدی عملیاتـی و سـود‬                     ‫■ نرخ مبادله ارز بیش از توان‬                                                                        ‫قـرار گیـرد‪.‬‬
‫قبـل از کسـر مالیـات‪ ،‬فـروش‪ ،‬قیمـت سـهام شـرکت هـدف‬                           ‫جذب جامعه است و در نتیجه‬                                    ‫ریسـک سیسـتماتیک بـازار‪ :‬همـواره مدیـران بان ‌کهـا‬
‫و شـرکت خریـدار) ‪-2‬رو ‌‌شهـای بررسـی مالـی و اقتصـادی‬                        ‫هزینه را تولیدکننده و در نهایت‬                               ‫طی برنام ‌ههای اسـتراتژیک‪ ،‬ریسـ ‌کهای غیرسیستماتیک‬
‫مبتنـی بـر کارایـی و ارزش افـزوده‪-3 ،‬بررسـی رفتـار قیمـت‬                     ‫مصرف کننده باید بپردازد که اگر‬                               ‫را مـورد بررسـی قـرار م ‌یدهنـد‪ ،‬امـا آنچـه حائـز اهمیـت‬
‫ســهام و حجــم معامــات‪ -4 ،‬روش «متوســط فراوانــی‬                          ‫ادامه پیدا کند‪ ،‬شرایط را سخ ‌تتر‬                              ‫اسـت‪ ،‬مدیریـت ریسـ ‌کهای سـیتماتیک م ‌یباشـد‪ .‬عـدم‬
                                                                           ‫خواهد کرد؛ چراکه نرخ داخلی آنقدر‬                               ‫توجه به ریسـک سیسـتماتیک بازار و شـرایط کلان اقتصاد‬
                         ‫قصـور در پرداخـت بدهـی»‪،‬‬                            ‫افزایش پیدا می‌کند که مجددا ً‬                                ‫داخلـی‪ ،‬منطقـ ‌های و بی ‌نالمللـی م ‌یتوانـد نتایجـی‪ ،‬برخلاف‬
‫در خصـوص ماهیـت انتقـال دیـون بانـک ادغا ‌‌مشـونده‬                          ‫وضعیت رقابتی در سطح خارجی را‬
‫بــه بانــک اصلــی‪ ،‬چــه در ادغــام ســاده و چــه در ادغــام‬                                                                                                     ‫انتظـار از ادغـام را ایجـاد کنـد ‪.‬‬
‫ترکیبــی‪ ،‬نظریــات گوناگونــی وجــود دارد‪ .‬برخــی از ایــن‬                           ‫از بین م ‌یبرد‪.‬‬
‫نظریــات در قالــب و چارچــوب قوانیــن حقوقــی ایــران‬                                                                                    ‫تأسیس بانک بد ‪ Fence off‬برای س ‌‌مزدایی‬
‫تعریــف نشــد‌‌هاند‪ .‬آنچــه مســل ّم اســت‪ ،‬شــرکت پذیرنــده‬           ‫ذینفـع از فـروش دارایـی مسـموم م ‌‌یباشـد‪ .‬در بسـیاری از‬                            ‫دارای ‌‌یهای سمی بان ‌کها‪:‬‬
‫در قالـب قوانیـن حقوقـی ایـران در مـورد تعهـدات شـرکت‬                  ‫مـوارد دولـت ب ‌ه‌جـای خریـد اوراق سـهام‪ ،‬تمـام یـا بخشـی‬
‫ادغا ‌‌مشـونده در قبـال افـراد حقیقـی و حقوقـی مسـوولیت‬                ‫از اوراق بدهــی منتشــره توســط نهــاد واســط را تضمیــن‬           ‫همانطـور کـه گفت ‌‌هشـد یکـی از اهـداف ادغـام جلوگیـری‬
‫پیـدا م ‌‌یکنـد‪ .‬ای ‌ن‌کـه تـا چـه حـد شـرکت پذیرنـده بتوانـد‬          ‫م ‌‌یکنــد‪ .‬از آنجــا کــه اوراق بــا تضمیــن دولــت ب ‌‌هعنــوان‬  ‫از رشـد دارای ‌یهـای بـد م ‌‌یباشـد‪ .‬واژه دارایـی سـمی‪ ،‬بـرای‬
‫ذینفعـان خـود را در برابـر تعهـدات جدیـد ب ‌ه‌وجـود آمـده‬              ‫بدهــی درجــه یــک و بــدون ریســک شناســایی م ‌‌یشــود‪،‬‬           ‫اولیــن بــار بعــد از بحــران مالــی ســال ‪ 2008‬وارد ادبیــات‬
                                                                       ‫بانــک ذینفــع و ســایر بان ‌کهــا و ســرمای ‌‌هگذاران تمایــل‬     ‫اقتصــادی شــد‪ .‬ایــن گونــه دارای ‌‌یهــا‪ ،‬نقدشــوندگی بســیار‬
       ‫براثــر ادغــام‪ ،‬راضــی نمایــد دارای اهمیــت اســت‪.‬‬            ‫بــه خریــد ایــن نــوع اوراق را خواهن ‌‌دداشــت‪ .‬نهــاد واســط‬    ‫پایینـی در بـازار دارنـد و بـه دلیـل نبـود تقاضـا‪ ،‬بـازار ثانویـ ‌‌های‬
                                                                       ‫بـا فـروش اوراق در بـازار (بـازار سـرمایه ) و ‪ ...‬و جمـع آوری‬      ‫بـرای معاملـه آ ‌‌نهـا نیـز وجـود نـدارد‪ .‬وجود برخـی از آ ‌نها در‬
       ‫ارزیابی راهبرد ادغام بان ‌ک‌ها‬                                  ‫وجـوه‪ ،‬اقـدام بـه خریـد دارای ‌‌یهـای سـمی بانـک مسـموم‬            ‫ترازنامـه بان ‌کهـا‪ ،‬باعـث زیـا ‌‌نده شـدن بان ‌کهـا م ‌‌یشـود‪.‬‬
           ‫و اصلاح نظام بانکی‬                                                                                                             ‫بنابرایــن لازم اســت ایــن گونــه دارای ‌‌یهــا ســ ‌‌مزدایی گردنــد‬
                                                                                                                 ‫م ‌ی‌کنــد‪.‬‬              ‫و از حالـت انجمـاد و بلوکـه شـدن خـارج شـود‪ .‬در تعریـف‬
‫اگرچــه ادغا ‌‌مهــا م ‌‌یتواننــد از طریــق صرفــه نســبت‬                                                                                ‫اتحادیــه اروپایــی‪ ،‬هــر کــدام از دارای ‌‌یهــا کــه حداقــل یکــی‬
‫بــه مقیــاس‪ ،‬افزایــش کارآیــی بــازار پــول و‪ ...‬بــه بهبــود‬         ‫عوامل موفقیت و رو ‌‌شهای ارزیابی عملکرد‬                           ‫از ســه ویژگــی زیــر را داشت ‌‌هباشــند‪ ،‬در دســته دارای ‌‌یهــای‬
‫اوضــاع مالــی بان ‌‌کهــای در وضعیــت بحــران منجــر‬                               ‫ادغام بانک ها‬                                         ‫‌‌ســمی و منجمــد قــرار م ‌‌یگیرنــد‪-1 :‬قیمــت ذاتــی دارایــی‬
‫شــوند‪ ،‬امــا ممکــن اســت بان ‌‌کهــا طــی اجــرای آن بــا‬                                                                               ‫بســیار بیشــتر از قیمــت بــازار آن باشــد‪-2 .‬ممکــن اســت‬
‫مشــکلاتی مواج ‌‌هشــوند‪ .‬ابعــاد اقتصــادی ادغــام بان ‌‌کهــا‬        ‫نتایــج ادغا ‌‌مهــا ارتباطــی تنگاتنــگ بــا توانایــی‬            ‫قیمـت بـازار دارایـی در حـال حاضـر پایی ‌‌نتـر از قیمـت ذاتـی‬
‫از موضوعــات مهــم در بحــث اصــاح نظــام بانکــی کشــور‬               ‫مدیریــت جهــت ی ‌ک‌پارچ ‌‌هکــردن اعضــای ســازمان و‬              ‫آن نباشـد‪ ،‬امـا انتظـار مـ ‌‌یرود دارایـی مذکـور در آینـده منجـر‬
‫ب ‌‌هشـمار م ‌‌یآیـد‪ .‬بان ‌‌کهـا م ‌‌یتواننـد بـا اسـتفاده از ادغـام‪،‬‬  ‫فرهن ‌‌گســازمانی آنــان و همچنیــن بــه حداقــل رســاندن‬          ‫بـه زیـان شـود‪-3 .‬ممکـن اسـت ارزش فعلـی و آتـی دارایـی‬
‫از مزیــت نســبی یکدیگــر بهر‌‌همنــد شــوند‪ .‬طــرح ادغــام‬                                                                               ‫زیــا ‌‌نآور نباشــد‪ ،‬امــا وجــود ای ‌‌نگونــه دارای ‌‌یهــا در ترازنامــه‬
‫بان ‌‌کهـا و مؤسسـات مالـی و اعتبـاری‪ ،‬بارهـا در ایـران بـه‬
‫اجـرا درآمـده اسـت و داشـتن تجربـه در ایـن زمینـه یکـی از‬                                                                                     ‫بان ‌کهـا‪ ،‬هزینـه تأمیـن مالـی آ ‌‌نهـا را افزایـش دهـد‪.‬‬
‫مزایـای آن بـه شـمار مـ ‌ی‌رود‪ ،‬البتـه‪ ،‬ممکـن اسـت بان ‌ک‌هـا‬                                                                             ‫نگاهــی بــه تجربــه کشــورهای مختلــف در خصــوص‬
‫طــی اجــرای ایــن طــرح بــا چال ‌‌شهایــی مواجــه شــوند کــه‬                                                                           ‫سـ ‌م‌زدایی دارای ‌‌یهـای سـمی بان ‌کهـا نشـان م ‌‌یدهـد کـه‬
                                                                                                                                          ‫متعار ‌فتریــن روش بــرای رکودزدایــی ایــن گونــه دارای ‌‌یهــا‪،‬‬
   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33