روابط عمومی محتاج توسعه علمی است

دکتر احمد یحیایی ایله ای از پیشکسوتان حوزه ارتباطات و روابط عمومی در ایران در یادداشتی به مناسبت فرا رسیدن روز ارتباطات و روابط عمومی در یادداشتی نوشت: واقعیت غیر قابل انکار، تشکیل دنیای مدرن بر مبنای توسعه علم و انجام فعالیتها با محوریت علم است و روابط عمومی نیز از این قاعده مستثنی نیست و تمام تلاش استادان و کارشناسان این رشته در کشور بایستی تبیین مولفه های علمی روابط عمومی باشد تا در حوزه بین المللی حرفی برای گفتن داشته باشیم و بتوانیم الگوهای بومی را طراحی کنیم.

بدون شک این بحث اساسی بایستی بطور جدی تری مورد توجه و تاکید استادان، دانشجویان و کارگزاران قرار گیرد تا بتوانیم به کمک همدیگر گامی کارآمد در راستای ارتقای روابط عمومی بر داریم.

اما چرا به نظر می رسد که دروازه توسعه علمی روابط عمومی قفل شده است؟ شاید نگاهی به فعالیتهای سکان داران عرصه های علمی و اجرایی روابط عمومی در سالهای آینده بتواند به این سئوال پاسخی بدهد یا موضوع را شفاف تر کند.

الف: حوزه علمی

۱. دانشگاهها
بنیادی ترین پایگاه توسعه و همچنین توسعه روابط عمومی دانشگاه است اما انصافا دانشگاه مدتی است که به خواب زمستانی رفته است. هر چند که رشته روابط عمومی در دانشگاههای دولتی و آزاد اسلامی گسترش یافته است اما نشانه های توسعه کیفی رشته ها که پرورش استاد و تالیف کتب از مهمترین آنهاست در حال حاضر و بخصوص در سال جاری مشاهده نمی شود.

این نتایج ضعیف به این معناست که رویکرد علمی به روابط عمومی در دانشگاهها هم کمرنگ است. چیزی که از سوی دانشگاهها، سازمانها و حتی استادان عرصه روابط عمومی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. تعداد اندک کتب (و مقالات) تالیف شده طی سالهای اخیر از سوی استادان روابط عمومی درباره این موضوع به خوبی این را نشان می دهد که رویکرد علمی به روابط عمومی در دانشگاههایی که رشته ارتباطات و روابط عمومی در آن رونق دارد همچنان جایگاهی ندارد.

۲. موسسات صنفی، آموزشی و تحقیقاتی

اگر منصفانه قضاوت کنیم طی دو دهه اخیر، موسسات صنفی، آموزشی و تحقیقاتی بوده اند که چراغ روابط عمومی را با برگزاری سمینارهای ملی و بین المللی، انتشار مجلات علمی و تخصصی و همچنین انتشار کتب علمی و کاربردی روشن نگه داشته اند. که در این میان انجمن روابط عمومی، انجمن متخصصان روابط عمومی، موسسه تحقیقات روابط عمومی، موسسه کارگزار روابط عمومی و دبیرخانه دائمی همایش روابط عمومی الکترونیک در این راه نقش پیشگام را بازی کرده اند.

اما در این زمینه بایستی به کارگزاران زحمتکش این موسسات یادآوری کرد که تمام تلاش خود را به کار گیرند که محتوای سمینارها فدای اسپانسرها نشود. زیرا این خطری است که همواره ارزشهای علمی و کاربردی سمینارها را تهدید می کند.

ب: حوزه اجرایی

۱. بخش دولتی

ارزشیابی عملکرد روابط عمومی موسسات مختلف نشان می دهد که تاکید و تایید اصلی مدیریت روابط عمومی سازمانهای دولتی بر اجرای فعالیتها در حوزه تبلیغات تجاری و تبلیغات سیاسی (۶۰ درصد بودجه روابط عمومی ها) است و مدیران روابط عمومی از فرایند کیفی و علمی روابط عمومی بی خبر و بی بهره هستند و به راحتی استانداردهای علمی را نادیده می گیرند.

همچنین بیش از ۸۰ درصد مدیران روابط عمومی بخش دولتی تخصص و اطلاعات کافی درباره روابط عمومی را ندارند و این گروه حتی دوره های آموزشی مرتبط با شغل (مدیریت روابط عمومی، اصول و فنون روابط عمومی، مهارتهای روابط عمومی و …) را طی نکرده و رغبتی به آموختن آنها از خود نشان نمی دهند.

این مدیران علاقه ای نیز برای بکارگیری مشاوران و متخصصان روابط عمومی از خود نشان نمی دهند و در بکارگیری نیروی انسانی تفاوتی معنادار بین کارشناسان و فارغ التحصیلان رشته های روابط عمومی با سایر رشته ها قایل نیستند.

۲. بخش خصوصی

جای خوشحالی دارد که در سالهای اخیر، عنوان روابط عمومی جای خود را در بخش خصوصی کشور باز کرده است اما اتفاقی که در بخش خصوصی در حال جریان است یکی دانستن روابط عمومی و تبلیغات است و این یعنی انحراف از فلسفه روابط عمومی. و امید است که سازمانها و شرکتهای بخش خصوصی منافع بلندمدت را با بکارگیری روابط عمومی بر منافع کوتاه مدت انتخاب کنند.

بطور کلی در سالهای اخیر، هم دانشگاهها و هم سازمانها تنها با برداشتی کلی از فعالیت و فلسفه روابط عمومی، کار خود را به پیش می برند، مضرات کار غیرعلمی را بر سازمانها تحمیل می کنند و توجه ای به تخصصی شدن و تخصصی کردن روابط عمومی ندارند. یعنی در واقع با چنین وضعیتی، رویکردی علمی و کیفی و همسو با تامین منافع عمومی برای آینده روابط عمومی متصور نیست.

در همین جا لازم است برای سال جاری (۱۴۰۵) پیشنهاداتی ارایه شود:

دانشگاهها تالیف کتاب علمی و کاربردی در این رشته را در اولویت اصلی خود قرار دهند.
پیوند ارتباط دانشگاه با سازمانها به عنوان فعالیت محوری انجمن های صنفی قرار گیرد.
و سازمانها استفاده از متخصصان و مشاوران روابط عمومی را بعنوان مهمترین اولویت برای کار در روابط عمومی لحاظ کنند.

تا انشاا… از نتایج این سه فعالیت، توسعه علمی و کیفی روابط عمومی پدید آید و منافع عمومی سازمانها چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی ممکن و میسر گردد.