به گزارش راهبرد بانک،ناباروری تنها یک مسئله پزشکی نیست بلکه مسئلهای چندوجهی است که ابعاد روانی، اجتماعی و اقتصادی زندگی زوجها را تحت تأثیر قرار میدهد و در این میان، توسعه خدمات بیمهای و حمایتهای مالی میتواند گامی اساسی در کاهش هزینههای درمان و تقویت امید به فرزندآوری باشد.
در کشورهای مختلف، دولتها برنامهها و سیاستهایی برای حمایت از افراد دارای ناباروری دارند که شامل اجرای برنامههای آموزش و آگاهی درباره علل و روشهای درمان ناباروری، ترویج و توسعه مراکز درمانی تخصصی و کلینیکهای ناباروری، کاهش هزینههای درمان و ارائه یارانهها یا حمایتهای مالی، تدوین قوانین و مقررات حمایتی، از جمله حمایتهای قانونی در زمینه حقوق زوجین و فرزندآوری، حمایت روانی و مشاوره جهت کاهش استرس و فشار روانی ناشی از مشکلات ناباروری است.
در ایران، اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت ناباروری انجام شده است که از آن جمله میتوان به توسعه مراکز تخصصی و درمانگاههای ناباروری در شهرهای بزرگ و مناطق محروم، سیاستهای تشویقی برای زوجهای نابارور، از جمله حمایتهای مالی و تسهیلات خاص در حوزه درمانهای ناباروری، اجرای پروژههای ملی و برنامههای جامع در حوزه جمعیت و سلامت خانواده که به ترویج فرزندآوری و کاهش ناباروری میپردازد، فراهم کردن امکانات و تجهیزات پیشرفته برای درمانهای تخصصی، مانند IVF (لقاح آزمایشگاهی)، ارائه خدمات مشاورهای و روانشناختی برای کمک به زوجها در مواجهه با مشکلات ناباروری اشاره کرد.
اما آنچه مهم و اساسی است، نقش بیمهها در حمایت از ناباروری است. در بسیاری از کشورها، بیمهها نقش مهمی در کاهش هزینههای درمان ناباروری دارند و در ایران نیز، تحت تاثیر سیاستهای کلی سلامت و خانواده، برخی از بیمههای تکمیلی و پایه حمایتهایی را در این زمینه ارائه میدهند؛از جمله میتوان پوشش دادن هزینههای درمان ناباروری، هزینههای آزمایشها، داروها و روشهای کمکی تولید مثل مانند IVF و ICSI را نام برد که این نوع خدمات و حمایتها موجب کاهش بار مالی بر زوجهای نابارور و تسهیل دسترسی به خدمات تخصصی تشویق زوجها به مراجعه مراکز درمانی خواهد شد.
برای بسیاری از زوجها، ناباروری مسیری پرهزینه و فرساینده است که علاوه بر دغدغههای درمانی، فشار مالی سنگینی نیز به همراه دارد. در چنین شرایطی، پوشش بیمهای درمانهای ناباروری میتواند مسیر دسترسی به خدمات تخصصی را هموارتر سازد.
خدمات ناباروری و بیمههای پایه
خدمات درمان ناباروری از شهریور ۱۴۰۰ بر اساس ماده ۴۳ و ۴۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت با تخصیص منابع مالی از سوی سازمان برنامه و بودجه و با تصویب هیات وزیران، تحت پوشش بیمههای پایه قرار گرفت.
پس از تدوین استانداردهای خدمات درمان ناباروری از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ابلاغ آن توسط دبیرخانه شورای عالی بیمه سلامت کشور، نخستین نسخه «دستورالعمل خرید راهبردی و ضوابط پوشش بیمهای خدمات درمان ناباروری» به همه سازمانهای بیمهگر پایه و پس از آن به همه مدیریتهای درمان استانها ابلاغ شد.
چگونگی محاسبه و پرداخت هزینههای خدمات ناباروری
براساس دستورالعمل ابلاغی، خدمات ناباروری در قالب بستههای گلوبال IUI، IVF، PESE، TESE، IICS و FET (خدمات اصلی) و خدمات عمومی درمان ناباروری (ویزیت و پیگیری، پاراکلینیک، دارو و لوازم مصرفی) برای بیمه شده (زوج و یا زوجه) و برای هر زوج نشاندار شده حداکثر سه بار در سال ارائه میشود و جمعیت تحت پوشش زوجین نابارور در سنین ناباروری، خانمهای ۴۹ سال و کمتر و آقایان بدون محدودیت سنی خواهد بود.
بر این اساس، برای این خدمات، در مراکز دولتی معادل ۹۰ درصد تعرفه دولتی پرداخت خواهد شد و در مراکز عمومی غیردولتی، خیریه و خصوصی معادل ۹۰ درصد تعرفه عمومی غیردولتی پرداخت میشود همچنین بر اساس دستورالعمل ابلاغی، خدمات ناباروری، هزینه دارو و لوازم مصرفی براساس استانداردهای ابلاغی و با قیمت فاکتور رسمی مطابق ضوابط این دستورالعمل تا سقف ۹۰ درصد قیمتهای مصوب سازمان غذا و دارو در همه بخشهای مجاز ارائه خدمت قابل محاسبه و پرداخت است.
بر اساس اعلام سازمان تامین اجتماعی، با توجه به مشکلات رسیدگی و پرداخت خدمات اصلی، این موضوع طی چندین جلسه کارشناسی شد و در نهایت دستورالعمل خرید راهبردی سه بار مورد بازنگری قرار گرفت.
آخرین بازنگری دستورالعمل خرید راهبردی خدمات درمان ناباروری
در سال ۱۴۰۲ آخرین بازنگری دستورالعمل خرید راهبردی خدمات درمان ناباروری انجام و از سوی دبیرخانه شورای عالی بیمه سلامت کشور ابلاغ شد که تاکنون ضوابط مندرج اعلامی ملاک رسیدگی و پرداخت اسناد ناباروری در سامانه «رسا» و سامانه خسارت متفرقه است.
براساس آخرین بازنگری، اکنون حدود (۱۵۰ مرکز درمانی ناباروری معتبر در بخشهای دولتی، عمومی غیردولتی، خیریه، خصوصی و وابسته به جهاد دانشگاهی مجاز به ارائه خدمات ناباروری هستند که حدود ۱۲۰ مرکز، طرف قرارداد سازمان تامین اجتماعی است.
رسیدگی به بیش از ۱۰۷ هزار پرونده در سال گذشته
جزئیات خدمات تأمین اجتماعی به زوجین نابارور
سازمان تامین اجتماعی در سال گذشته (۱۴۰۴) ۱۰۷ هزار و ۳۷۴ پرونده را تکمیل و رسیدگی و مبلغ ۹۹۸ میلیارد تومان به مراکز طرف قرارداد و بیمه شده در قالب خسارت متفرقه پرداخت کرده است همچنین هزار و ۱۱۶ میلیارد تومان هم بابت خدمات دارویی به زوجین نابارور پرداخت کرده است.
براساس اعلام سازمان تامین اجتماعی، از ابتدای ارائه خدمات درمان ناباروری در سال ۱۴۰۰ تاکنون، این سازمان، سه هزار و ۷۰۰ میلیاردتومان (۳.۷ همت) هزینه کرده؛ درحالی که براساس اعلام این سازمان، هیچ مبلغی به سازمان تامین اجتماعی بابت هزینههای مرتبط پرداخت نشده است. این موضوع در جلسات متعدد در مجلس شورای اسلامی و سازمان برنامه و بودجه در حال پیگیری است.
در چارچوب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دستگاههای اجرایی موظف هستند با تأمین اعتبارات لازم، دسترسی زوجین به خدمات درمان ناباروری را تسهیل کرده و موانع مالی را کاهش دهند. بر اساس مفاد این قانون، حمایتهای بیمهای اعم از بیمه پایه و تکمیلی باید بهگونهای طراحی شود که زوجین بدون تحمل هزینههای سنگین بتوانند از خدمات تشخیصی، دارویی و روشهای کمکباروری بهرهمند شوند. در این ساختار، سازمان تأمین اجتماعی وظیفه اجرایی ارائه خدمات را برعهده دارد و برای تحقق کامل این قانون، ضروری است سازوکارهای مالی و بودجهای آن تقویت شده و جبران هزینهها به شکل شفاف و پایدار عملیاتی شود.