لوگو راهبرد بانک
shadow

آخرین اخبار

shadow

فراتر از بانک

shadow
در گفتگو با راهبرد بانک مطرح شد /اختصاصی

در بحث تحریم ها علیه ایران ما با پنج مولفه مهم مواجهه هستیم

ایران تنها کشوری است که نه تنها تحریم ها از رویش برداشته نشده بلکه در هر دوره و مقطع زمانی تغییراتی در ساختار سیاسی دولت آمریکا و اتحادیه اروپا پدید آمده این تحریم ها متاسفانه شدت بیشتری پیدا کرده است.



گفتتگو ویژه راهبرد بانک   با دکتر علی طهرانبند پژوهشگر تاریخ و مردم شناس  درباره تاریخچه تحریم های اقتصادی در ایران

تحریم های اقتصادی  علیه ایران از چه زمانی آغاز وچه فراز و فرودهایی را طی نمود؟

در مورد تاریخچه تحریم ها در ایران باید به چند نکته و مولفه اشاره نمود.اولین بحثی که وجود دارد نگاه نظریه پردازان به اقتصاد بین الملل و روابط اقتصادی تجاری می باشد،که معمولا روابط اقتصادی دو جانبه یا چند جانبه یک فرمول برد برد داردکه براساس این فرمول است که یک جامعه یا جوامع پویایی و تحرک دارند.

اما ما وقتی با واژه تحریم روبه رو می شویم محدودیت هایی را برای دو سمت مبادلات اقتصادی شاهد هستیم، به تعبیری بازی برد برد ممکن است به بازی باخت باخت تبدیل شود و هر دو طرف متضرر شوند.

شما وقتی به مولفه های مهم  توازن اقتصاد بین الملل فکر می کنید، یکسری از محدودیت ها تحت شعاع تحریم ها، نسبت به منابع و منافع اقتصادی و تجاری در سطح جهانی  قرار می گیرد.

حالاچه  کشوری که تحت تحریم است و چه کشوری که تحریم کننده هستند دو سمت به نوعی متضرر می شوند،البته این ضررو زیان  متناسب با یکدیگر نیستند و شدت و ضعف دارند.

اما به هر طریق، زمانی که به فضا تحریم رجوع می کنیم می بینیم که تحریم ایران  به پس از پیروزی انقلاب اسلامی بر نمی گردد، بلکه ما نمونه ایی از تحریم را در دوره دکتر مصدق داشتیم.

این تحریم ها در زمانی که بحث ملی شدن صنعت نفت در ایران پدید آمد، شکل می گیرد. دولت انگلستان تحریم هایی برای ایران اعمال می کند مانند تحریم های نفتی که یکی از منابع مهم در آمدی در آن مقطع زمانی بوده است.

اما به هر طریق مبادلات اقتصادی ایران و آمریکا و فرانسه و هلند در قالب کنسرسیوم و تقسیم بندی منابع نفتی در اختیار این کشورها  قرار می گیرد و سیاست های دوره  پهلوی و حاکمیت آن به این قضیه دامن میزند. ما می بینیم که دیگر بخش تحریمی وجود  ندارد، و در نهایت می بینیم آنچه مدنظر کشورهای غربی است بدون هیچ جنگ و جدالی در اختیارشان قرار می گیرد.

اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به اینکه جامعه ایران و حاکمیتی که شکل می گیرد مهمترین شعارش نه شرقی و نه غربی است و بحث استقلال و خودکفایی را مدنظر قرار می دهد، با فضای فکری و اندیشه ایی دنیای غرب در تضارع آرا می باشد.

این زاویه را بیشتر از طرف آمریکا و روی کار آمدن دولت کارتر و تحولات بعد از انقلاب اسلامی را هم تحت شعاع خودش قرار می دهد.

بحث معاهده معروف الجزایر، بحث تسخیر لانه جاسوسی آمریکا و گروگان های آمریکایی در این میان پیش می آید که ما  اولین تحریم ها را در سال 1979 میلادی در ایران شاهد هستیم، که این جریان تا به امروز ادامه می یابد.

اما باید به یک نکته بسیار مهم اشاره کرد، که ما با پنج موج تحریمی روبه رو هستیم و می توانیم بگوییم که ایران تنها کشوی است که نه تنها تحریم ها از رویش برداشته نشده بلکه در هر دوره و مقطع زمانی تغییراتی در ساختار سیاسی دولت آمریکا و اتحادیه اروپا پدید آمده این تحریم ها متاسفانه شدت  بیشتری پیدا کرده است.

دلیل آن این است که ایران در سطح منطقه و فضای فرا منطقه ایی درخشیده و در واقع این دولت های غربی هستند که سعی می کنند از این نفوذ ایران به عنوان یک قدرت برآمده از دل خاورمیانه جلوگیری نمایند.

ما با 5 موج تحریمی  روبه رو هستیم:

اول تحریم هایی که در حوزه تکنولژی صورت گرفت و عملا  فضای تکنولژی را با یک اسنداد روبه رو نمود،هرچند جوانان کشور و قشر دانشگاهی ما توانستند از این انسداد عبور کنند.

دومین مسئله ایی که حائز اهمیت است سرمایه گذاری و تجهیزات نظامی است،جامعه ایران همواره به عنوان کشوری که 8 سال دفاع مقدس را پشت سر گذاشته است و با بیش از 30 کشور به طور مستقیم و غیر مستقیم درگیر بوده است،ساختار دفاعی آن اهمیت بسیاری دارد.

ما تجربه بسیار مهمی از هشت سال دفاع مقدس به دست آوردیم،دولت های غربی برای اینکه از این توسعه ممانعت به عمل آورند،تجهیزات نظامی ایران را با محدودیت هایی روبه رو کردند.

اما محدودیت سازی در نقل و انتقالات مالی باز یکی از فرآیندهایی بود که  در موج تحریم ها ایجاد شد تحریم بانک مرکزی مستداق همین جریان است.در نهایت تحریم فروش نفت و گاز و فلزات گرانبها از جمله مواردی بوده که به تعبیری در فضای تحریم ها ایجاد شد و امروز می توانیم بگوییم به یک جنگ اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

اما در سال 1979 الی 1981 میلادی با بلوکه کردن دارایی های دولت ایران در دوره حکومت کارتر ما شاهد آغاز تحریم ها هستیم. انتقال دارایی هایی ایران و حتی دارایی های خارجی ایران به بانک های کشور آمریکا از آثار این تحریم ها بود.

در سال 1984 وزارت امورخارجه آمریکا وارد عمل می شود و ایران را حامی تروریسم معرفی می کند در حالی که در این مقطع زمانی ایران بیشترین قربانی را در عرصه ترور داشته و یکی از بزرگترین قربانی های تروریسم بوده است،اما دنیای غرب از این موضوع چشم پوشی می کند.

در هر صورت در بحبه جنگ ایران و عراق با روی کار آمدن دولت ریگان مواجهه هستیم و دولت ریگان در سال 1987 میلادی اولین تحریم دولتش را آغاز کرده و موانعی را برای ورود کالاهای ایرانی ایجاد می کند.

در زمان بوش پدر منع نقل و انتقالات انجام می شود یعنی ورود تکنولوژی به ایران و همچنین توانمند سازی نظامی ایران با محدودیت مواجه می شود. در دوره کلینتون بحث تحریم ها 1995 مطرح می شود ، که  فشار بر ایران برای تغییر سیاست های داخلی و تضعیف نفوذ ایران در سطح منطقه از اهداف  اساسی آنها محسوب می شود. و بسیاری از کشورها روابط تجاری خود را با ایران محدود می کنند، و سعی می کنند ایران را در یک فشار اقتصادی ویژه ایی قرار دهند.

اما با رویه کار آمدن بوش پسرهم این تحریم ها تداوم می یابد و فضای سیاسی ،اجتماعی و اقتصادی ایران را در بر می گیرد.از جمله این موارد می توان تحریم های سال 2001 2005 و 2006 بوش پسر را نام برد.جلوگیری از توسعه دفاع موشکی و متوقف نمودن برنامه هسته ایی ایران و جلوگیری از نفوذ ایران در منطقه از جمله مواردی است که در متن تحریم های 2001 تا 2007 وجود دارد.

با تغییر نگرش در ساختار سیاسی آمریکا با روی کار آمدن اوباما این روند ادامه پیدا می کند و به تعبیری دستکش ابریشمی در دل یک دست چدنی قرار می گیرد. و سعی می کنند به نوعی به بهانه حقوق بشر و تحریم بعضی از شخصیتها و شرکت های خاصی از ایران تحریم نمایند.

در نهایت ایران را در یک محدودیت زمانی و مکانی ویژه ایی قرار می دهند که ایران را وادار به بحث مذاکره نمایند.

البته این امر با این فشار ها اعمال نمی شود بلکه این فرآیند فکری و ذهنی وسیاسی جامعه ایران و عرصه دیپلماسی حاکم در ایران است که کشورمان را از فضای قطعنامه ی سازمان ملل متحد بیرون می آورد و در واقع کل بحث شورای امنیت و قطعنامه ایی که علیه ایران صادر شده را لغو می کند.

در نهایت بحث برجام پیش می آید که با توجه به نسخه برجام و معاهداتی که در متن برجام وجود دارد ایران برگ برنده را داشته ، و بی اعتباری سیاست آمریکا را نسبت به فرآیند تحریم ها  را نشان می دهد.

اما در نهایت امر آن چیزی که ما می توانیم در بحث تحریم ها مطرح کنیم این است که در یک مقطع زمانی آمریکا منفردانه وارد عرصه تحریم شد و سعی کرد از سال 2010 تا 2012 با همکاری اروپا این تحریم ها را شدت ببخشد که امروز روز ما شاهد انشقاق  در سیاست های آمریکا و اتحادیه اروپا هستیم و خوشبختانه اروپا تن به سیاست های تحریمی آنچنانی آمریکا نداده، هرچند آمریکا سعی کرده با ابزار های اقتصادی و شرکت های که در دل اتحادیه اروپا هستند و با اعمال فشار به اروپا آنها را با خود همراه کند.

اما خوشبختانه جامعه ایران به این نتیجه رسیده اند که می توانند با ابزار های لازم که در سطح جامعه وجود دارد به ویژه سرمایه انسانی و ذخایر ارزی و ذخایر معدنی به جایگاه والایی دست پیدا کند و از این مسیر ناهموار عبور کنند.

 

 

 


کلید واژه  : راهبرد بانک،تحریم ، اقتصاد،ایران، مصدق،آمریکا،برجام،|




ثبت دیدگاه

shadow

دیدگاه